Teyemmüm Nedir, Ne Zaman ve Nasıl Yapılır?
İslam fıkhında ‘Teyemmüm’, suyun bulunmadığı veya su kullanımının sağlık açısından tehlikeli olduğu durumlarda, temiz toprak veya toprak cinsinden bir maddeye elleri vurarak yüzü ve kolları mesh etmek suretiyle yapılan sembolik ve fıkhî bir temizliktir (hükmî temizlik). Hem abdestin hem de guslün yerine geçer. Teolojik dayanağı ve pratik uygulaması şöyledir:
1. Hangi Hallerde Mübahtır (Şartları Nelerdir)?
Teyemmümün fıkhî olarak geçerli (mübah) olabilmesi için mutlak bir zaruret gerekir. Bu zaruretler şunlardır:
- Su Bulunmaması: Suyun kişiye yaklaşık 1 mil (yaklaşık 1.6 – 2 km) mesafeden daha uzakta olması veya suya ulaşmanın can/mal güvenliği açısından tehlikeli (düşman, yırtıcı hayvan vb.) olması.
- Hastalık ve Soğuk Tehlikesi: Su bulunduğu halde kullanılması durumunda kişinin hastalanacağı, hastalığının artacağı veya aşırı soğuktan donma/ölme tehlikesi (suyu ısıtma imkanının olmaması) kuvvetli muhtemel ise.
- Hayati İhtiyaç (Susuzluk): Bulunan suyun, içilmediği takdirde kişinin veya yanındaki canlının (hayvanların vb.) susuzluktan helak olmasına sebep olacak kadar az olması.
2. Teyemmümün Farzları Nelerdir?
Teyemmümün farzı (olmazsa olmazı) ikidir: Birincisi Niyet etmek (su abdestinde niyet sünnet iken, teyemmümde farzdır), ikincisi ise elleri temiz toprağa iki defa vurup sırasıyla yüzü ve kolları mesh etmektir.
3. Teyemmüm Nasıl Yapılır? (Adım Adım Uygulama)
- Önce manevi hazırlık için Euzu Besmele çekilir ve ne için teyemmüm yapılıyorsa kalben (ve dille) niyet edilir: ‘Niyet ettim Allah rızası için teyemmüm abdesti almaya / teyemmümle boy abdesti (gusül) almaya.’
- Parmaklar hafifçe açık bir şekilde iki elin iç kısmı, temiz toprağa (veya taş, mermer, tuğla, kiremit gibi toprak cinsinden temiz bir maddeye) vurulur.
- Eller toprağa vurulunca hafifçe ileri geri sürülür, kaldırılırken toprağın fazlasını dökmek için eller birbirine hafifçe vurularak silkelenir.
- Önce her iki elin içiyle yüzün tamamı (saç bitiminden çene altına ve kulak yumuşaklarına kadar) hiçbir boşluk kalmayacak şekilde tek hamlede mesh edilir (silinir).
- İkinci defa eller aynı şekilde toprağa vurulur ve silkelenir.
- Sol elin avuç içiyle sağ kol, dirseklerle beraber (dirsekleri de içine alacak şekilde) tamamen mesh edilir.
- Son olarak sağ elin avuç içiyle sol kol, dirseklerle beraber aynı şekilde mesh edilir. Parmak aralarında yüzük varsa hareket ettirilir ki altı da mesh olsun.
Bu işlemle teyemmüm tamamlanmış olur. Fıkhî kural gereği; su bulunduğu veya su kullanma imkanı (hastalığın bitmesi, suyun ısınması vb.) doğduğu an, teyemmüm fıkhî statüsünü kaybeder ve otomatik olarak bozulur.
Yazıda bir hata mı gördün? Bize bildir
