Cihad ‘Kutsal Savaş’ demek midir?
Hayır, İslam literatüründe ve fıkhında ‘cihad’ kelimesi kesinlikle ‘kutsal savaş’ anlamına gelmez. ‘Kutsal Savaş’ (Holy War) kavramı, Haçlı Seferleri sırasında Batı/Hristiyan teolojisinde üretilmiş (bellum sacrum) ve sonradan oryantalistler tarafından kasıtlı veya hatalı olarak İslam’daki cihad kavramına yamanmış bir terimdir. Konunun dilbilimsel ve fıkhî gerçekleri şunlardır:
1. Kelimenin Gerçek Anlamı (Cehd vs. Kıtal)
Arapçada silahlı savaş kelimesinin karşılığı ‘kıtal’ veya ‘harp’tir. ‘Cihad’ kelimesi ise ‘cehd’ kökünden gelir ve sözlükte; ‘bir amaç uğruna var gücüyle çalışmak, çabalamak, gayret göstermek ve zorluklara göğüs germek’ demektir. Yani cihad, savaşmaktan çok daha geniş ve kapsayıcı bir ‘çaba/mücadele’ eylemidir.
2. Savaş ‘Kutsal’ Değil, ‘Zorunlu Bir Müdahale’dir
İslam dininde savaşın (kan dökmenin) kendisi kutsal veya arzu edilen bir eylem değildir. İslam fıkhında silahlı savaş (kıtal), ancak ve ancak Müslümanların canına, malına, yurduna saldırıldığında (nefsi müdafaa) veya yeryüzündeki bir zulmü/zorbalığı ortadan kaldırmak için devlet otoritesiyle başvurulan son ve ‘zorunlu’ bir meşru müdafaa hakkıdır. Amaç savaşmak değil, barışı ve adaleti tesis etmektir.
3. Cihadın Boyutları (Büyük ve Küçük Cihad)
İslam alimleri cihadı sadece silaha indirgemez. Peygamber Efendimiz (s.a.v.) zorlu bir askeri savaştan dönerken ashabına: ‘Şimdi küçük cihaddan, büyük cihada (Cihad-ı Ekber’e) dönüyoruz’ buyurmuştur. Sahabeler ‘Büyük cihad nedir?’ diye sorduğunda, ‘Kişinin kendi nefsiyle (kötü arzularıyla, egosuyla) mücadelesidir’ cevabını vermiştir. Dolayısıyla bir öğrencinin ilim öğrenmek için uykusuz kalması, bir babanın ailesine helal rızık götürmek için çalışması veya bir kişinin ahlaki zaaflarıyla savaşması da İslam’da cihadın en temel parçalarıdır.
4. Kalem, Dil ve İlimle Cihad
Kur’an-ı Kerim, müşriklere karşı Kur’an’ın delilleriyle fikri bir mücadele vermeyi bizzat ‘Büyük Cihad’ olarak tanımlar (Furkan Suresi 52. Ayet: ‘Kafirlere boyun eğme ve bu Kur’an ile onlara karşı büyük bir cihad/mücadele ver.’). Toplumu eğitmek, kalemle doğruları yazmak, adaletsizliğe karşı ses çıkarmak (dil ile cihad) İslam’daki asıl ve sürekli olan cihad türüdür. Silahlı savaş (kıtal) ise cihadın sadece bir alt dalıdır ve çok kesin fıkhî kurallara tabidir.
Yazıda bir hata mı gördün? Bize bildir
