Namazın Farzları ve Sünnetleri Nelerdir?

İslam fıkhına göre namazın sahih (geçerli) olabilmesi için yerine getirilmesi zorunlu olan 12 farzı (6’sı dışından/şart, 6’sı içinden/rükün) ve Peygamber Efendimiz’in (s.a.v.) uygulamalarına dayanan temel sünnetleri eksiksiz olarak şu şekildedir:

A. Namazın Dışındaki Farzlar (Şartları – 6 Madde)

Namazın ön hazırlık aşamasıdır. Bunlardan biri bile eksik olursa o namaz geçerli olmaz ve kılınamaz.

1. Hadesten Taharet: Namaz kılacak kişinin normal abdestsizliği varsa abdest alması; cünüplük, hayız veya nifas gibi durumları varsa gusül abdesti (boy abdesti) alarak manevi kirlilikten temizlenmesidir.
2. Necasetten Taharet: Namaz kılacak kişinin bedeninin, giysilerinin ve namaz kılacağı yerin (seccadenin/zeminin) dinen pis (necis) sayılan kan, idrar, dışkı, kusmuk veya alkol gibi maddelerden temizlenmiş olmasıdır.
3. Setr-i Avret: Dinen örtülmesi emredilen mahrem yerlerin örtülmesidir. Erkekler için asgari sınır göbek deliği ile diz kapağının altı arasıdır. Kadınlar için ise yüz, eller ve ayaklar hariç bütün bedenin; vücut hatlarını belli etmeyecek ve içini göstermeyecek bollukta/kalınlıkta örtülmesidir.
4. İstikbal-i Kıble: Namaz kılarken Mekke’de bulunan Mescid-i Haram’a (Kâbe’ye) doğru yönelmektir.
5. Vakit: Kılınacak olan farz veya vacip namazın vaktinin dinen girmiş olmasıdır. Vakti girmeden kılınan namaz farz yerine geçmez, nafileye dönüşür.
6. Niyet: Namazı sadece Allah rızası için kılmayı kalpten dilemek ve o an hangi vaktin namazını kıldığını bilmektir. Dil ile ‘Niyet ettim Allah rızası için…’ demek sünnettir, asıl ve zorunlu olan niyet kalptedir.

B. Namazın İçindeki Farzlar (Rükünleri – 6 Madde)

Namazın bizzat iskeletini oluşturan eylemlerdir. Herhangi birinin terk edilmesi namazı bozar.

1. İftitah Tekbiri: Namaza başlarken dünyevi işlerle ilişiği tamamen kesmek anlamında ‘Allâhü Ekber’ (Allah en büyüktür) demektir.
2. Kıyam: Namazda ayakta durmaktır. Hastalık, yaşlılık veya ayakta durmaya engel fiziksel/geçerli bir mazeret yoksa farz ve vacip namazlar oturarak kılınmaz.
3. Kıraat: Namazda ayaktayken Kur’an-ı Kerim’den sure veya ayetler okumaktır. (Asgari sınır, Fatiha haricinde kısa üç ayet veya buna denk bir uzun ayettir).
4. Rükû: Kıraatten sonra elleri dizlere koyarak, sırtın ve başın yere paralel olacak şekilde (kadınlarda biraz daha az eğilerek) öne doğru eğilmesidir.
5. Secde: Rükûdan sonra yere kapanmaktır. Secdede alın, burun, iki el, dizler ve ayak parmaklarının yere değmesi zorunludur. Her rekatta peş peşe iki kez yapılır.
6. Kade-i Ahîre (Son Oturuş): Namazın en sonunda ‘Tahiyyat’ (Ettahiyyâtü) duasını okuyacak kadar bir süre hareketsiz oturmaktır. Bu farzın yerine getirilmesiyle namaz fiilen tamamlanmış olur.

C. Namazın Temel Sünnetleri

Peygamber Efendimiz’in (s.a.v.) kıldığı gibi kılmak için yapılan, bilerek terk edilmesi fıkhen tahrimen mekruh (harama yakın) olan, unutularak terk edildiğinde ise namazı bozmayan ancak sevabını azaltan davranışlardır. En önemlileri şunlardır:

• Namaza başlamadan önce (erkekler için cemaatle veya tek başına kılarken) kamet getirmek.
• İftitah tekbiri alırken elleri kaldırmak (Erkekler başparmaklarını kulak yumuşağına değdirir, kadınlar ise parmak uçları omuz hizasına gelecek kadar göğüs hizasına kaldırır).
• Tekbirden sonra kıyamda elleri bağlamak (Erkekler sağ eli sol elin üzerine bağlayıp göbek altında tutar, kadınlar ise sağ eli sol elin üzerine koyup göğüsleri üzerinde tutar).
• Namaza (Fatiha’dan önce) ilk rekatta ‘Sübhâneke’ duası ile başlamak.
• Fatiha’dan önce ‘Eûzü Besmele’ çekmek, zamm-ı sureden (Kıraat’ten) önce ise sadece Besmele çekmek.
• Fatiha suresinin bitiminde içinden (gizlice) ‘Âmin’ demek.
• Rükûya giderken ve rükûdan, secdelerden kalkarken ‘Allâhü Ekber’ (intikal tekbirleri) demek.
• Rükûda en az üç defa ‘Sübhâne Rabbiyel-Azîm’, secdelerde ise en az üç defa ‘Sübhâne Rabbiyel-A’lâ’ demek.
• Rükûdan doğrulurken ‘Semiallahü limen hamideh’ ve tam doğrulunca ‘Rabbena lekel hamd’ demek.
• Secdelere giderken sırasıyla önce dizleri, sonra elleri, sonra yüzü yere koymak; secdeden kalkarken tersi sırayla kalkmak.
• Oturuşlarda (ilk ve son oturuş) elleri dizlerin üzerine koymak. Erkeklerin sol ayağını yere yatırıp üstüne oturması ve sağ ayağını parmakları kıbleye bakacak şekilde dikmesi; kadınların ise her iki ayaklarını sağ tarafa çıkararak yere oturmaları (teverrük).
• Son oturuşta Tahiyyat’tan sonra ‘Allahümme Salli’, ‘Allahümme Barik’ ve ‘Rabbena (Atina/Fiğfirli)’ dualarını okumak.
• Namazı bitirirken başı önce sağ omuza, sonra sol omuza çevirerek ‘Esselâmü aleyküm ve rahmetullâh’ diyerek selam vermek.

Yazıda bir hata mı gördün? Bize bildir