Kötülük Problemi: Musibetler Neden Yaşanır?
Din felsefesinde ve İslam kelamında ‘Kötülük Problemi’ (Teodise) olarak adlandırılan musibetlerin, hastalıkların ve zulmün varlık sebebi; insanın özgür iradesi, imtihanın ontolojik yapısı ve evrendeki ‘zıtlıklar kanunu’ üzerinden şu mutlak fıkhî ve felsefi gerçeklerle açıklanır:
1. Özgür İrade (İrade-i Cüziyye) ve Ahlaki Kötülük
Savaşlar, cinayetler, tecavüzler ve zulümler (Ahlaki Kötülükler) Allah’ın bizzat kendi rızasıyla yarattığı şeyler değil; insana verdiği ‘Özgür İrade’nin insanlar tarafından kötüye kullanılmasıdır. İmtihanın gerçek olabilmesi için insanın iyiyi seçebilme potansiyeli kadar, kötüyü yapabilme potansiyeli (gücü) de olmak zorundadır. Eğer Allah bir katili cinayet işleyeceği an felç etseydi veya kötülük yapmaya çalışan herkesi anında yıldırım çarpsaydı, yeryüzünde ‘Özgür İrade’ iptal olurdu. İradenin iptal olması demek, insanın ahlaki bir varlık olmaktan çıkıp programlanmış bir robota/meleğe dönüşmesi, dolayısıyla varoluşsal sınavın tamamen çökmesi demektir.
2. Zıtlıklar Kanunu (Bilinirlik)
Evrende her şey zıddıyla bilinir ve varlık kazanır. Karanlık olmasaydı ışığın bir anlamı olmazdı. Hastalıklar yaratılmasaydı, sağlığın ne kadar büyük bir nimet olduğu insan aklı tarafından asla kavranamazdı. Açlık olmasaydı tokluğun lezzeti anlaşılamazdı. Varlıktaki bu zıtlıklar, insanın nimetleri idrak edebilmesi ve gafletten uyanması için kurulmuş mutlak bir mukayese sistemidir.
3. İmtihan Sırrı (Dar’ül İptila) ve Kibrin Kırılması
Doğal afetler, salgın hastalıklar ve genetik bozukluklar (Doğal Kötülükler), dünyanın ‘Dar’ül Saadet’ (Cennet) değil, ‘Dar’ül İptila’ (Sınav Salonu) olmasının fiziksel gereğidir. İnsan psikolojisi, hiçbir dert ve musibet görmediğinde ‘Firavunlaşmaya’, yaratıcısını unutup kendisini ölümsüz bir tanrı sanmaya son derece müsaittir. Hastalıklar ve musibetler, insanın aslında ne kadar aciz, zayıf ve kırılgan bir mikroskobik canlı olduğunu yüzüne vurarak onun egosunu (kibrini) parçalar. Bu, ruhsal tekamül (gelişim) için ontolojik bir zorunluluktur.
4. Külli Plan ve Kehf Suresi (Hızır A.S. Metaforu)
İnsan zihni, zaman ve mekanla sınırlı olduğu için olaylara sadece ‘Cüzi’ (dar ve anlık) bir pencereden bakar. Allah ise ‘Külli’ (tüm zamanları ve olasılıkları kapsayan mutlak) bir plana hakimdir. Kehf Suresi’nde Hızır (a.s.)’ın sağlam bir gemiyi delmesi zahiren (insan gözüyle) çok kötü ve zalimce bir olaydır; ancak perde arkasında o gemiyi, tüm sağlam gemilere el koyan zalim bir kraldan kurtarmak için yapılmış mutlak bir iyiliktir. Dünyada bize ‘kötülük’ veya ‘musibet’ gibi görünen birçok olay, kozmik planda çok daha büyük bir felaketi önleyen veya daha büyük bir hayra kapı açan ilahi bir cerrahi müdahaledir.
5. Mutlak Adaletin Ahirete Paketlenmesi
Eğer dünyadaki her hastalık anında iyileşseydi, her kötülük yapan anında ceza görseydi ve her şey %100 adil olsaydı, dünyanın ahiretten (Cennet/Cehennemden) hiçbir farkı kalmazdı. İslam teolojisi; zalimin cezasını, masumun hakkını ve dünyada çekilen dertlerin (hastalıkların) karşılığını bilerek ahirete bırakmıştır. Ahiret, dünyadaki bu ‘kötülük’ tablosunun adaletle tamamlandığı nihai ve eksiksiz resimdir.
Yazıda bir hata mı gördün? Bize bildir
