Allah Günahı Biliyorsa Neden Engellemiyor?

İslam kelamına (Akaid esaslarına) göre; Allah’ın ezeli ilmiyle her şeyi önceden bilmesi (Kader/İlim) ile insanın eylemleri (Cüzi İrade) arasında bir zorlama (cebir) yoktur. Allah’ın bilmesine rağmen günahı engellememesinin fıkhî ve teolojik kesin nedenleri şunlardır:

1. ‘Bilmek, Yaptırmak Değildir’ Kuralı (İlim Mâluma Tâbidir)

İslam kelamındaki en temel kural şudur: ‘İlim, mâluma tâbidir.’ Yani bir şey nasıl olacaksa, Allah onu öyle bilir; Allah öyle bildiği için o şey zorla olmaz. Bir öğretmenin, hiç çalışmayan bir öğrencinin sınavdan kalacağını önceden kesin olarak bilmesi, o öğrenciyi öğretmenin sınıfta bıraktığı anlamına gelmez. Veya bir astronomun güneş tutulmasını saniyesi saniyesine önceden bilmesi, o tutulmayı astronomun yaptırdığını göstermez. Allah zamandan ve mekandan münezzehtir; bizim için ‘gelecek’ olan şeyler, O’nun için zaten yaşanmış ve bilinen bir ‘an’dır. Allah insanın günah işleyeceğini kendi ilahî vizyonuyla bilir ama bu bilme hali, insanın hür iradesine vurulmuş bir pranga veya zorlama değildir.

2. İmtihan Sırrı ve Özgür İradenin (Cüzi İradenin) İptal Olmaması

Eğer Allah, yalan söyleyecek birinin dilini o an felç etseydi, hırsızlık yapacak birinin elini anında dondursaydı veya zina edecek birini o an engelleseydi, yeryüzünde ‘Özgür İrade’ (Cüzi İrade) diye bir şey kalmazdı. İradenin olmadığı yerde ‘İmtihan’ da olmaz. İnsanlar iyiliği kendi seçimleriyle değil, mecbur oldukları için (tıpkı programlanmış melekler veya robotlar gibi) yaparlardı. İslam inancında insanın meleklerden daha üstün bir makama çıkabilmesinin tek sebebi; ‘günah işleme potansiyeli ve fırsatı varken’, kendi hür iradesiyle Allah’tan korkarak veya O’nu severek o günahtan uzak durmasıdır. Günahın engellenmesi, insanın bu imtihan kalitesini ve cenneti kazanma liyakatini sıfırlamak demektir.

3. ‘Rıza’ (Hoşnutluk) ile ‘Meşiet’ (İzin/Yaratma) Arasındaki Fark

Kelam ilminde çok kritik bir ayrım vardır: Allah bir günahın işlenmesine ‘izin verir ve onu yaratır’ ancak o günahtan ‘razı olmaz’. İmtihan dünyasının kuralı gereği, kul kendi iradesiyle tetiği çekmek isterse, Allah o kurşunun patlama eylemini (fiilini) yaratır; çünkü dünya bir sonuç değil, sebep-sonuç (sınav) yeridir. Kul cüzi iradesiyle talep eder, Allah külli iradesiyle o eylemi yaratır. Allah’ın müdahale etmemesi, o günahı onayladığı için değil, koyduğu evrensel imtihan sözleşmesine (Sünnetullah’a) sadık kalmasındandır.

4. Tövbe Kapısı ve İnsani Tekamül

İnsanın günah işlemesi ve ardından duyduğu pişmanlık, manevi tekamülün en büyük parçasıdır. Peygamber Efendimiz (s.a.v.) bir hadisinde: ‘Eğer siz hiç günah işlemeseydiniz, Allah sizi yok eder, yerinize günah işleyip tövbe edecek (bağışlanma dileyecek) yeni bir kavim yaratırdı’ buyurmuştur. Allah’ın günahı engellememesinin bir diğer hikmeti; kulun kendi acizliğini anlaması, kibrinin kırılması ve ‘Tevvâb’ (Tövbeleri çokça kabul eden), ‘Gafûr’ (Çok bağışlayan) gibi ilahi isimlerin insan üzerinde tecelli etmesidir.

Yazıda bir hata mı gördün? Bize bildir