Laiklik İslam’a aykırı mı?
İslam fıkhına, kelam (inanç) esaslarına ve Kur’an’ın devlet/hukuk yönetimiyle ilgili ayetlerine göre; ‘Laiklik’ (sekülarizm) siyasi ve felsefi bir ideoloji olarak İslam’ın nizam (şeriat) anlayışına temelden aykırıdır. İslam ve laiklik, yasama gücünün kaynağı konusunda birbirini dışlayan iki farklı modeldir. Bu mutlak ayrımın fıkhî ve teolojik gerçekleri şunlardır:
1. Hâkimiyet ve Teşri (Yasama) Yetkisi Çatışması
Laikliğin temel kuralı, devletin kanunlarını yaparken hiçbir ilahi (dini) metni, dogmayı veya kutsal kitabı referans almaması, kanunların tamamen insan aklı ve toplum iradesiyle (meclis) yapılmasıdır. İslam’da ise mutlak ‘Teşri’ (helal ve haram kılma, kanun koyma) yetkisi Allah’a aittir. Kur’an-ı Kerim Yusuf Suresi 40. ayette: ‘Hüküm/Egemenlik ancak Allah’ındır’ buyurur. Mâide Suresi 44, 45 ve 47. ayetlerde ise Allah’ın indirdiği hükümlerle yönetmeyenlerin durumuna dair çok sert uyarılar vardır. İslam, miras, ceza hukuku, ekonomi (faiz yasağı), evlenme ve boşanma gibi alanlarda devleti bağlayan kesin ilahi kanunlar (naslar) koyar. Laiklik bu ilahi kanunların devlet yönetiminden ve hukuktan çıkarılmasını emrettiği için İslam’ın ‘hukuk’ boyutuyla doğrudan çatışır.
2. Din ve Dünya İşlerinin Ayrılmazlığı
Laiklik ideolojisi dini sadece vicdanlara, mabetlere ve bireysel ibadetlere (namaz, oruç) hapseder; sokağa, ticarete, eğitime ve adliyeye dinin karışmasını reddeder. Hristiyanlıkta ‘Sezar’ın hakkı Sezar’a, Tanrı’nın hakkı Tanrı’ya’ anlayışıyla bu ayrım mümkündür çünkü İncil bir hukuk/kanun kitabı değildir. Ancak İslam ‘Şümullü’ (hayatın her alanını kapsayan) bir dindir. İslam fıkhında camideki namaz ile ticaretteki faiz yasağı, savaş hukuku veya ceza sistemi birbirinden ayrılamaz. İslam bir yaşam nizamıdır, bu yüzden din ve devlet işleri birbirinden ayrılamaz.
- İtikadi (İnanç) Kırmızı Çizgi: Hangi Kanun Üstün?
İslam akaidinde (Ehl-i Sünnet inancında) en hassas nokta şudur: Bir Müslüman, laik bir devlette yaşayabilir, o devletin kurallarına (İslam’a direkt savaş açmadığı sürece) uymak zorunda kalabilir (ahde vefa/vatandaşlık sözleşmesi). Bunda fıkhen bir beis yoktur. Ancak bir Müslüman kalben; ‘İnsanların yaptığı laik kanunlar, Allah’ın Kur’an’da koyduğu kanunlardan daha adildir, daha moderndir, daha iyidir veya çağımıza daha uygundur’ derse, İslam akaidine göre dinden çıkar (şirk-i teşri). Allah’ın hükmünün üzerine insan hükmünü üstün görmek fıkhen küfürdür.
4. Pratik Birliktelik (Bir Arada Yaşama Mecburiyeti)
Laiklik teorik olarak İslam’a aykırı olsa da, günümüzde birçok Müslüman toplum laik sistemleri bir ‘tarafsızlık ve barış sözleşmesi’ olarak kabul etmektedir. Özellikle farklı mezheplerin, inançların veya dinsizlerin bir arada yaşadığı modern ulus devletlerde, devletin hiçbir inanca baskı yapmaması, herkesin inancını özgürce yaşaması (Dinde zorlama yoktur ilkesi) bağlamında laikliğin bazı pratik uygulamaları (din özgürlüğü boyutu) ile İslam’ın zimmî/adalet hukuku arasında sosyolojik bir uzlaşı sağlanmıştır.
Sonuç
Sosyolojik ve pratik olarak laik bir düzende yaşamak, din özgürlüğü bağlamında bir arada yaşama formülü olarak kullanılsa da; felsefi, hukuki ve teolojik (akaid) boyutunda laiklik, Allah’ın yasama gücünü devreden çıkardığı için İslam’ın mutlak hakimiyet iddiasına taban tabana zıttır.
Yazıda bir hata mı gördün? Bize bildir
