Enflasyon oranında faiz almak helal midir?
İslam fıkhında ve Diyanet İşleri Başkanlığı’nın güncel fetvalarında bu konu; ‘banka vadeli hesapları’ ve ‘şahıslar arası borçlanma’ olmak üzere iki çok farklı kategoride değerlendirilir:
1. Banka Vadeli Hesabından ‘Enflasyon Oranında’ Getiri Almak (Haram Olan Durum)
Bir kişinin, elindeki parasını enflasyona (değer kaybına) karşı korumak niyetiyle dahi olsa bankaların faizli vadeli hesaplarına yatırması ve oradan gelen getiriyi alması fıkhen kesinlikle caiz değildir (haramdır). Çünkü banka ile yapılan sözleşme doğrudan doğruya bir ‘faiz akdi’dir (riba işlemidir). Alınan faiz oranı gerçekleşen enflasyonun çok altında kalsa veya tam eşit olsa bile hüküm değişmez; zira işlemi haram kılan şey elde edilen paranın miktarı değil, paranın risksiz kiralama (faiz) mekanizmasına sokulmuş olmasıdır. İslam fıkhında enflasyondan korunmanın yolu haram bir sözleşmeye (faize) taraf olmak değil; parayı altın, gayrimenkul, ticaret veya katılım bankalarındaki kar-zarar ortaklığı gibi helal yatırım araçlarında değerlendirmektir.
2. Şahıslar Arası Borçlanmalarda Enflasyon Farkı Almak (Helal Olan Durum)
Eğer ortada bir banka mevduatı yoksa ve siz bir şahsa/şirkete kendi paranızdan borç (karz-ı hasen) vermişseniz durum tamamen değişir. Şahıslar arası borçlanmalarda, vade sonunda paranın geçen zaman içindeki değer kaybını (alım gücünün düşmesini) telafi etmek amacıyla sadece ‘gerçekleşen enflasyon oranı (paranın eriyen kısmı) kadar’ fark talep etmek faiz (riba) sayılmaz. Buna fıkıhta ‘hakkın iadesi’ ve ‘satın alma gücünün korunması’ denir. Örneğin 1 yıl önce bir araba alınabilen borç parayla, 1 yıl sonra sadece yarım araba alınabiliyorsa, aradaki alım gücü kaybını istemek borç verenin en doğal hakkıdır ve adaletin gereğidir.
3. Fıkhın En Sağlıklı Çözümü: Altına veya Dövize Endeksleme
İslam fıkhı alimleri, enflasyonun yüksek olduğu ekonomilerde borç verilirken ileride doğabilecek ‘faiz mi değil mi’ şüphelerini, enflasyon hesaplama tartışmalarını ve kul hakkı ihlallerini tamamen ortadan kaldırmak için net bir çözüm sunar: Borç işlemlerini kağıt para (itibari para) üzerinden değil; altın, gümüş veya döviz gibi kendi değerini büyük ölçüde koruyan mislî mallar üzerinden (onlara endeksleyerek) yapmak en sağlıklı, en adil ve tartışmasız en helal yöntemdir.
Yazıda bir hata mı gördün? Bize bildir
