Günümüzde çok eşlilik caiz mi?
İslam fıkhında ve Kur’an-ı Kerim’de çok eşlilik; mutlak bir emir, farz veya sünnet değil, sadece çok katı şartlara bağlanmış istisnai bir ruhsattır (izindir). Ancak günümüz şartlarında, medeni hukukun geçerli olduğu ülkelerde bu konunun fıkhî hükmü Diyanet İşleri Başkanlığı ve güncel İslam alimleri tarafından şu gerekçelerle sınırlandırılmıştır:
1. Kur’an’ın Temel Şartı: ‘Adalet’ ve İmkansızlığı
Çok eşlilik ruhsatının dayanağı olan Nisâ Suresi 3. ayette: ‘…İki, üç ve dörde kadar evlenebilirsiniz. Eğer aralarında adaleti sağlayamamaktan korkarsanız o zaman sadece bir tane ile yetinin…’ buyrulmaktadır. Kur’an, çok eşliliği serbest bırakmamış, aksine Cahiliye dönemindeki sınırsız eş uygulamasını dörde indirerek sınırlandırmıştır. Üstelik aynı surenin 129. ayetinde: ‘Ne kadar uğraşırsanız uğraşın, kadınlar arasında adaleti sağlamaya asla gücünüz yetmez.’ buyrularak, asıl ve en güvenilir yolun tek eşlilik (monogami) olduğuna çok net bir işaret verilmiştir.
2. Kul Hakkı ve Hakların Zayi Olması (Günümüzdeki Engeli)
Günümüzde Türkiye gibi medeni hukukun geçerli olduğu ülkelerde resmi olarak ikinci bir eşle evlenmek kanunen yasaktır. Bu nedenle yapılan ikinci evlilikler sadece ‘gizli’ veya gayri resmi dini nikahlarla (imam nikahıyla) yapılabilmektedir. İslam fıkhında evliliğin temel amacı eşin ve doğacak çocukların haklarını (miras, nafaka, nesep) güvence altına almaktır. Resmi nikah olmadan yapılan ikinci evliliklerde kadın ve çocuklar hukuki güvenceden mahrum kalmakta, terk edilme veya ölüm durumunda tüm haklarını kaybetmektedir. İslam hukuku, bir kadının hakkının zayi edilmesine, mağdur edilmesine ve kul hakkına girilmesine kesinlikle onay vermez.
3. Ahde Vefa ve Kanunlara Uyma Sorumluluğu
İslam dininde Müslümanların, yaşadıkları devletin İslam’ın haram kıldığı bir şeyi emretmediği sürece kanunlarına (sosyal sözleşmelere) uyması ve ahde vefa göstermesi dini bir sorumluluktur. Çok eşlilik dinin bir emri (farzı) olmadığı için, devletin ‘tek eşlilik’ kuralına uymak fıkhî açıdan bir vebal doğurmaz; aksine toplumsal düzeni korumak adına uyulması gereken bir kuraldır.
Sonuç ve Diyanet’in Fetvası
Özetle, teorik olarak Kur’an’da şartlı bir izin (ruhsat) bulunsa da; günümüzde eşler arası maddi-manevi adaleti sağlamanın imkansıza yakın olması ve resmi nikah kıyılamadığı için ikinci eşin tüm hukuki haklarının gasp edilerek ağır bir ‘kul hakkı’ ve mağduriyet oluşması sebebiyle; gizli veya sadece dini nikahla yapılan çok eşlilik uygulamaları Diyanet İşleri Başkanlığı ve modern İslam hukukçuları tarafından dinen uygun (caiz) görülmemekte ve şiddetle sakınılması gereken bir durum olarak belirtilmektedir.
Yazıda bir hata mı gördün? Bize bildir
